Pensionet e shqiptarëve në Zvicër, propozimi i ri që mund të prekë edhe ata që kthehen në Kosovë

Partia Popullore Zvicerane (SVP) kërkon ndryshime të mëdha në sistemin e pensioneve AHV, duke propozuar kushte më të ashpra për shtetasit e huaj dhe uljen e pensioneve që paguhen jashtë Zvicrës. Propozimet mund të kenë rëndësi edhe për mijëra shqiptarë që punojnë në Zvicër ose planifikojnë ta kalojnë pensionimin në Kosovë.

Një debat i ri për pensionet ka nisur në Zvicër, pasi Partia Popullore Zvicerane (SVP) ka paraqitur një sërë propozimesh në kuadër të reformës së planifikuar të sistemit të pensioneve AHV për vitin 2030.

Sipas gazetës zvicerane Blick, partia kërkon që shtetasit e huaj të plotësojnë kushte më të rrepta për të përfituar pension, ndërsa pagesat për pensionistët që jetojnë jashtë Zvicrës të përshtaten me koston e jetesës në vendet ku ata banojnë.

Këto propozime mund të ngjallin interes të veçantë te diaspora shqiptare, sidomos te personat që kanë punuar për vite me radhë në Zvicër dhe dëshirojnë të kthehen në Kosovë pas pensionimit.

Pesë vjet kontribute për të fituar të drejtën e pensionit

Një nga propozimet kryesore të SVP-së është rritja e periudhës minimale të kontributeve për pensionin AHV nga një vit, sa është aktualisht, në pesë vjet.

Sipas propozimit, kjo periudhë duhet të plotësohet përmes punës në Zvicër. Partia kërkon që kreditimet për edukimin e fëmijëve ose kontributet minimale të paguara nga institucionet sociale të mos mjaftojnë për përmbushjen e këtij kushti.

Deputetja e SVP-së, Diana Gutjahr, argumenton se përfitimet nga sistemi i pensioneve duhet të lidhen më ngushtë me kontributet e paguara nga secili individ.

Kontribute shtesë për emigrantët që vijnë pas moshës 30-vjeçare

Një tjetër propozim parashikon kontribute më të larta për personat që vendosen në Zvicër në moshë më të madhe.

SVP-ja kërkon që personat që shpërngulen në Zvicër të paguajnë një shtesë të kontributit, në varësi të moshës së tyre:

Nga 31 deri në 40 vjeç: 1 pikë përqindjeje shtesë.

Nga 41 deri në 50 vjeç: 2 pikë përqindjeje shtesë.

Nga 51 vjeç e lart: 3 pikë përqindjeje shtesë.

Kjo masë, nëse miratohet, mund të ndikojë veçanërisht te emigrantët që vendosen në Zvicër në moshë më të madhe dhe kanë më pak vite për të kontribuar në sistemin pensional.

A mund të ulen pensionet e shqiptarëve që kthehen në Kosovë?

Kjo është një nga çështjet që mund të tërheqë vëmendjen e diasporës shqiptare.

SVP-ja propozon që pensionet e paguara jashtë Zvicrës të përshtaten me fuqinë blerëse të shtetit ku jeton pensionisti.

Sipas këtij koncepti, një person që jeton në një vend ku kostoja e jetesës është më e ulët se në Zvicër mund të marrë një pension më të vogël.

Megjithatë, mbetet e paqartë se si do të zbatohej një masë e tillë, cilat kategori pensionistësh do të përfshiheshin dhe çfarë ndikimi do të kishin marrëveshjet ndërkombëtare të sigurimeve shoqërore.

Në artikullin e Blick përmendet edhe mundësia që propozimi të prekë shtetasit zviceranë që jetojnë jashtë vendit.

Çfarë parasheh marrëveshja ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës?

Për shtetasit e Kosovës ekziston një element i rëndësishëm juridik.

Marrëveshja për sigurimet shoqërore ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës, e cila hyri në fuqi më 1 shtator 2019, mundëson që shtetasit kosovarë, nëse plotësojnë kushtet përkatëse, të marrin pensionin zviceran AHV edhe kur jetojnë jashtë Zvicrës.

Kjo marrëveshje ka rëndësi të veçantë për shqiptarët që kanë kaluar një pjesë të konsiderueshme të jetës duke punuar në Zvicër, por që dëshirojnë ta kalojnë pleqërinë në Kosovë.

Prandaj, miratimi eventual i propozimeve të SVP-së do të ngrinte edhe çështjen e përputhshmërisë së tyre me marrëveshjet ndërkombëtare ekzistuese.

Aktualisht nuk ka ndonjë vendim që ndryshon të drejtën e shtetasve të Kosovës për të përfituar pensionin zviceran sipas marrëveshjes në fuqi.

Rreth 800 mijë pensione paguhen jashtë Zvicrës

Sipas të dhënave të Zyrës Federale të Sigurimeve Shoqërore, të cituara nga Blick, rreth 800 mijë nga gjithsej 2.6 milionë pensione AHV paguhen jashtë Zvicrës.

Gjithashtu, rreth 300 mijë përfitues të pensioneve që jetojnë jashtë vendit kanë paguar kontribute për më pak se pesë vjet.

Këto shifra përdoren nga SVP-ja për të argumentuar nevojën e ndryshimeve në sistem.

Sa gjasa kanë propozimet të miratohen?

Megjithëse SVP-ja kërkon ndryshime të konsiderueshme, propozimet nuk janë miratuar dhe nuk përbëjnë ligj.

Vetë deputetja Diana Gutjahr ka pranuar se gjasat për miratimin e tyre janë relativisht të vogla, duke theksuar se propozimet për kufizimin e përfitimeve sociale zakonisht përballen me kundërshtime politike.

Ndërkohë, autoritetet zvicerane po shqyrtojnë qëndrimet e paraqitura për reformën AHV 2030, e cila synon të trajtojë sfidat financiare të sistemit të pensioneve gjatë periudhës 2030–2040.

Për diasporën shqiptare, zhvillimet rreth kësaj reforme mbeten me interes të drejtpërdrejtë. Megjithatë, qytetarët që aktualisht përfitojnë pensionin zviceran ose planifikojnë të pensionohen në Kosovë nuk duhet t’i interpretojnë këto propozime si ndryshime tashmë të vendosura.

Burimet: Blick; Partia Popullore Zvicerane (SVP); Zyra Federale Zvicerane e Sigurimeve Shoqërore.