Çfarë po ndodh me konsumin në RMV? Rriten shitjet e ushqimeve, bie tregtia me produkte joushqimore
Të dhënat e fundit të Entit Shtetëror të Statistikave për shtatorin e vitit 2026 tregojnë një kontrast të dukshëm në shprehitë e konsumit të qytetarëve në Maqedoninë e Veriut. Shpenzimet për ushqime, pije dhe karburante kanë shënuar rritje të konsiderueshme, ndërsa tregtia me produkte joushqimore po përballet me rënie.
Në krahasim me shtatorin e vitit të kaluar, qarkullimi nominal në tregtinë me pakicë të ushqimeve, pijeve dhe duhanit është rritur për 24,1 për qind, ndërsa rritja reale ka arritur në 19,4 për qind. Edhe tregtia me karburante ka shënuar rritje të ndjeshme, me 38,7 për qind nominalisht dhe 12 për qind realisht.
Në anën tjetër, tregtia me produkte joushqimore, pa përfshirë karburantet, ka regjistruar rënie prej 13,9 për qind në terma nominalë dhe 9,2 për qind në terma realë.
Këto shifra ngrenë një pyetje të rëndësishme: a po ndryshojnë qytetarët shprehitë e konsumit, apo po detyrohen t’i kufizojnë blerjet për shkak të presioneve ekonomike?
Rritja e qarkullimit në sektorin e ushqimeve nuk nënkupton domosdoshmërisht se qytetarët po blejnë më shumë produkte. Megjithatë, rritja reale prej 19,4 për qind tregon se, sipas matjes statistikore, është rritur edhe vëllimi i tregtisë, jo vetëm vlera monetare e shitjeve. Kjo e bën të nevojshëm shqyrtimin e faktorëve që qëndrojnë pas këtij trendi.
Ndërkohë, rënia e qarkullimit në sektorin joushqimor mund të lidhet me shtyrjen e blerjeve që nuk konsiderohen të domosdoshme, si veshjet, pajisjet shtëpiake dhe produkte të tjera. Megjithatë, vetëm këto të dhëna nuk mjaftojnë për të përcaktuar nëse shkaku kryesor është ulja e fuqisë blerëse, ndryshimi i çmimeve apo faktorë të tjerë ekonomikë.
Një tjetër element që bie në sy është dallimi mes rritjes nominale dhe asaj reale të qarkullimit të karburanteve. Përderisa rritja nominale arrin në 38,7 për qind, ajo reale është 12 për qind. Ky dallim tregon se ndryshimet në çmime dhe në strukturën e shitjeve mund të kenë rol të rëndësishëm në vlerën e përgjithshme të qarkullimit.
Në përgjithësi, të dhënat për shtatorin paraqesin një pamje të përzier të konsumit në vend: tregtia me ushqime dhe karburante po rritet, ndërsa ajo me produkte të tjera po tkurret. Për të kuptuar nëse kjo pasqyron një dobësim të fuqisë blerëse të qytetarëve, nevojiten edhe të dhëna për pagat, inflacionin, të ardhurat familjare dhe shpenzimet e amvisërive.
Megjithatë, një gjë është e qartë: shifrat e qarkullimit tregtar nuk duhen lexuar vetëm si tregues të rritjes së ekonomisë, por edhe në kontekstin e mënyrës se si qytetarët i shpërndajnë shpenzimet e tyre./INA/
